Thành Long

Dạo mới nhập học lớp mười, tôi thường theo chân tụi bạn tới quân khu để đá bóng, ở đó họ có một sân cỏ rất rộng mà thỉnh thoảng lượn qua tôi vẫn thấy hàng tá anh lính người ngợm đen đúa như hòn than, mặt mày ửng đỏ đang đeo những chiếc ba lô nặng tới cả chục cân và tập diễu hành dưới ánh mặt trời chói chang tháng Sáu. Mỗi lần có một đứa con gái đạp xe ngang qua, đám lính sẽ chen vai thích cánh rồi buông những lời bay bướm, xen lẫn vài câu đùa tục tĩu đúng kiểu bọn lính tráng. Tôi hay để ý cái nhìn thèm thuồng của mấy thằng canh trại khi chúng thấy một anh chàng hoặc cô nàng ăn vận bảnh bao, tươm tất tới thăm người thân, cứ như thể chúng ước bộ đồ kia đang ướm vào mình; chúng nhớ nhung những tháng ngày tự do bay bổng bên ngoài hàng rào thép gai, có lẽ.

Sau một vài buổi đá bóng thì tôi đâm nản, đồng đội không ai chuyền bóng cho tôi cả. Tôi bị gạt ra rìa như một kẻ ngoại tộc. Một hôm, sau khi tan học, tôi không về nhà thay đồ mà ra thẳng quân khu. Vì còn sớm nên chưa có ai đến cả, tôi lẩn thẩn dạo bước, tự cho mình cơ hội thăm thú nơi này như một du khách thực sự. Ở gần nhà gửi xe cho cán bộ, chỗ sát chuồng lợn và ao nuôi cá, có một xưởng thép dựng im lìm, trông ra một sân bóng rổ nền xi măng nhám bụi. Góc sân lẩn khuất như một gã mật thám giữa đám người mặc áo rằn ri này lập tức thu hút sự chú ý của tôi. Tôi đang ôm trên tay một quả bóng đá cũ mèm. Tôi nhìn xung quanh, vắng tanh như một nghĩa địa bỏ hoang, rồi tôi ngước nhìn hai vành rổ sắt hoen gỉ và tấm lưới rách bùi nhùi như mớ giẻ lau, phơ phất khi một cơn gió kéo qua. Tôi thử ném quả bóng vào rổ vài lần nhưng nó còn không chạm tới vành. Tôi nghĩ mình chưa bật đủ cao, vậy nên tôi lấy đà và cố gửi quả bóng vào đúng địa chỉ – nhưng tất cả mưu chước đều vô hiệu.

Nửa giờ như thế trôi qua, tôi mệt lử và ngồi thừ ra bãi cỏ, phóng mắt ra xa nhìn đám lính đang lục tục căn hàng chỉnh lối – chúng chuẩn bị tới nhà ăn để chén cơm tối. Từ đám đông lúc nhúc đó, một anh lính tách ra rồi bước về phía tôi. Khi chỉ còn cách tôi hai mét, anh dừng lại và hỏi tôi chơi bóng rổ đã lâu chưa. Tôi đáp rằng tôi mới chơi buổi đầu tiên, và tôi ném quả bóng đá cho anh như lời anh bảo. Mọi thứ diễu qua trước mắt tôi sau đó là một màn trình diễn. Anh lính đó ít phải cao mét chín, cẳng chân dài, thẳng như một cái thước kẻ nhưng lưng hơi ngắn; sự bất cân xứng này khiến anh trông lòng khòng như một gã bù nhìn, thêm vào đó là mái tóc húi cua cùng chiếc mũi tẹt, khiến bộ dạng anh trông có vẻ nhộn lắm. Anh nói mình tới từ Quảng Ninh, ở đó bóng rổ rất thịnh hành. Anh từng chinh chiến khắp các giải cấp thành phố với đội bóng thời cấp ba, “nhưng giờ thì tan đàn xẻ nghé rồi”, anh nói bằng một giọng tiếc nuối, buồn buồn. Anh vén ống quần lên cao rồi chỉ tôi xem một vết sẹo dài cắt ngang chỗ đầu gối, đó là tàn dư của một ca phẫu thuật đứt dây chằng, cách đây ba năm. Anh không vực dậy sau tai nạn ấy, và giấc mộng cầu thủ bóng rổ chuyên nghiệp của anh dần phôi phai, tan biến khi đứng trước gánh nặng cơm áo gạo tiền.

“Nhưng,” anh nói, “nếu chú muốn học bóng rổ thì mua một quả bóng đem tới đây.”

Tôi ngần ngừ không đáp.

“Ngại à?” anh nói thêm. “Cứ mua tới đây rồi anh dạy.”

Ngày hôm sau, sau giờ tan học, tôi ra chợ và mua một quả bóng rổ cao su rẻ tiền ở cửa hàng đồ chơi. Vì họ không bơm bóng sẵn nên tôi phải tạt qua một tiệm sửa xe gần đó để xin chút hơi. Chủ tiệm, một ông già lọm khọm, nhìn tôi láo liên từ đầu tới cuối như thể tôi là một sinh vật kỳ dị nào đấy.

“Ở đây mà cũng có người chơi bóng rổ à?” ông ta nói, và vỗ vỗ vào hai bên quả bóng để xem nó đã căng chưa.

Tôi không đáp, dúi vào tay lão già một tờ bạc lẻ và lên xe chuồn thẳng. Tôi đạp xe ngang sân cỏ, nơi lũ bạn tôi, mình trần, đang mải miết đuổi bắt nhau. Tôi thấy trong lòng dâng lên một niềm khinh khi như thể tôi vừa phát hiện ra một vùng đất mới mà lũ người ngoài kia không hề hay biết, và tôi cảm tưởng bóng rổ là một bộ môn thời thượng, điều này chứng tỏ tôi khác biệt, nó nâng tôi lên cao hơn chúng bạn.

Tôi cùng anh lính tập bóng năm buổi một tuần vì quân khu đóng cửa vào cuối tuần. Trên lớp, tôi cau có với chuyện học hành. Ban ngày ở lớp học và ban đêm trong phòng ngủ, quả bóng rổ chen ngang tâm trí tôi, xen vào giữa những trang sách mà tôi đang cố đọc. Tôi mường tượng những bước di uyển chuyển của anh lính kia, rồi, chìm đắm trong sự ngưỡng mộ và ghen tị đồng thời.

Khi tôi có cơ hội tiếp xúc anh nhiều hơn, tôi biết anh là một người tận tâm và hết mực hào phóng. Tôi nghĩ anh có khiếu sư phạm, hay là bất cứ ai khi nói về đam mê của mình đều toát lên một bầu nhiệt huyết như thế? Anh thường ký nợ để đãi tôi những chai nước ngọt ở căng tin sau mỗi buổi tập. Lần cuối cùng tôi gặp anh, anh nói mình vừa bị điều chuyển sang một quân khu khác. Anh nhờ tôi mua giùm anh một chiếc điện thoại Nokia. Tôi hẹn anh sẽ đem đến cho anh vào ngày mai, và tôi định bụng sẽ tặng anh chiếc điện thoại cục gạch như một kỷ vật, một món quà lưu niệm cho tình bạn này.

Hôm sau, tôi đến sân sớm hơn thường lệ và không thấy bóng dáng người thầy quen thuộc đâu cả. Anh thường đứng tựa một chân vào cột rổ và nhìn về phía con đường trải dài sát ao nuôi cá, khi thấy tôi thì anh sẽ rời trạng thái đó và vuốt vuốt tóc – đó là cách anh cho tôi thấy rằng anh đã sẵn sàng. Cái xưởng thép mọi hôm im lìm như tảng đá hôm ấy bỗng nhộn nhịp hẳn, vì mấy anh thợ đi ra đi vào để bê vác mấy dụng cụ chất chồng lên cái xe tải dựng bên thềm cỏ. Mười phút, rồi hai mươi phút trôi qua, tôi hướng tầm mắt về Toà chính, hình dung hai sải chân lòng khòng của anh đang rảo bước về phía tôi như mọi khi. Trái lại, người đang tiến về phía tôi là một người đàn ông trung niên trong bộ quân phục nghiêm chỉnh, mặt đỏ gay, bước đi ngật ngưỡng, gượng gạo. Bằng một giọng ngạo nghễ như nói với kẻ bề dưới, ông ta nói rằng từ nay tôi không được chơi bóng rổ ở đây nữa. Quân khu chuẩn bị san cái sân bóng rổ này đi để làm một bãi gửi xe rộng rãi hơn.

Giây phút đó, tôi đứng thừ ra bất động, vẫn ghì chặt quả bóng rổ trong tay, và, tôi nhìn qua chỏm đầu hói của ông đại tá kia, lên cái bảng rổ lợp tôn, nó như trải dài ra trước mắt tôi và những giờ tập luyện của tôi, những cốc nước ngọt pha đá ở căng tin, khi anh lính kia vỗ vai tôi và khen rằng tôi có năng khiếu trong bóng rổ, diễu qua tâm trí tôi như một thước phim tua nhanh. Chiếc Nokia bỗng dưng nặng trịch như một hòn đá cuội trong túi quần tôi, tôi cảm tưởng nó cố ghì tôi xuống nền đất. Ông đại tá đã bỏ đi, chỉ còn lại tôi một mình. Tôi nhìn xung quanh, cái sân bóng rổ chỏng chơ như một vùng đất bỏ hoang, rồi sang bãi tập luyện; ngoài sân bóng, tụi bạn tôi vẫn đang nô đùa, tiếng chúng cười nói làm tôi thấy chướng. Tôi thất thểu nhét quả bóng trên tay vào túi đựng, toan lên xe về thẳng nhà. Khi tôi vừa gạt chân trống lên, tôi nghe rõ tiếng bước chân hớt hải chạy về phía mình. Là anh, anh sải những bước dài như thể anh đang lướt trên mặt đất.

“Này”, anh nói, thở hổn hển, “chú đừng nói là chú quên nhé..”

“Em không quên đâu thầy”, tôi nói, đương lúc đặt chiếc cục gạch vào bàn tay chai sần của anh. Anh đón lấy nó bằng hai bàn tay khum lại như thể sợ nó sẽ vuột mất qua các kẽ tay, mặt mày anh rạng rỡ và anh cười khì khì khiến mặt anh nhăn lại như một con khỉ. Tôi cũng bật cười. Anh cảm ơn tôi một cách rối rít, vụng về lật giở từng tờ tiền lẻ rút từ trong túi áo ra. Tôi phẩy tay, nói anh hãy giữ lấy: chiếc điện thoại này là một món quà..

“Mai anh đi rồi,” anh nói khi chúng tôi trên đường tới căng tin. “Chắc ở đó tới lúc ra quân luôn.”

“Anh không về đây nữa à?”

“Vậy là lần cuối đi bên nhau..” anh hát nghêu ngao bằng chất giọng khàn khàn hết sức dở tệ.

“Ông bụng phệ kia vừa đuổi cổ em khỏi đây.”

“Ai cơ? À.. anh biết rồi, sếp anh đấy.”

Ngồi bên bàn ăn nhớp nháp, bát đũa cáu bẩn của căng tin, chúng tôi trò chuyện thân tình như đôi bạn cố tri. Mười lăm phút sau, chuông báo hiệu cất lên và bạn cùng phòng tới gọi anh tập trung để đi ăn tối. Sáu giờ sáng hôm sau anh sẽ lên đường. Tôi về nhà, dặn lòng mai sẽ dậy thật sớm để qua tiễn anh nhưng cả tối hôm ấy tôi trằn trọc tới gần năm giờ sáng mới chợp mắt tí chút, rồi tôi ngủ quên luôn tiết đầu ở trường.

Tôi không bao giờ gặp lại anh nữa. Và vì không nhớ tên anh, nên tôi chỉ gọi anh là “anh lính”.

Những ngày sau đó, tôi cất quả bóng rổ vào xó nhà như cách người ta quẳng đi một đồ vật hết giá trị. Thi thoảng, thằng em tôi lấy quả bóng ra và hỏi tôi cách chơi thế nào. Tôi giằng bóng từ tay nó và trả về chỗ cũ theo cùng một kiểu hằn học, vậy nên nó mặc tôi ru rú trong phòng rồi bỏ đi chơi với đám bạn học. Bà nội để ý thấy sự ủ dột nơi tôi và nhiều lần úp mở về vấn đề này. Khi bà chăm bẵm khóm rau ngoài khoảnh vườn tí tẹo trước hiên nhà, tôi lôi quả bóng ra, ngồi thừ giữa sân và đập đập một cách máy móc. Tôi lấy đà bật nhảy cố chạm tới một chiếc lá trên cây. Tôi trút bỏ bộ đồng phục, thay bằng đồ thể thao rồi lại lủi vào phòng đọc sách. Chắc vì sốt ruột nên bà đã bí mật nhờ chú út mua một chiếc vành rổ và gắn nó lên tường nhà. Chú lặn lội trong vài ngày và đem về một chiếc vành rổ đặc thép, cùng dây lưới bằng xích vì chú lười thay. Tôi xin bà tiền học dôi ra một khoảng đủ để sắm một quả bóng rổ mới bằng da, một đôi giày thể thao chính hãng và vài đôi tất trắng như những minh chứng cho sự nghiêm túc của mình.

Tới lúc ngồi viết bài này, tôi đã chơi bóng rổ được tám năm rồi. Thi thoảng, thường là sau những trận thua, lời nói của anh lính kia, khi chúng tôi nằm ngửa ra nền xi măng nhám bụi sau buổi tập, lại trở lại với tôi như một cơn gió thốc vào mặt giữa trời đêm:

“Cố mà giữ lấy đam mê nhé.”