Thành Long

---

Trong căn phòng rẻ nhất của dãy nhà tập thể trung tâm cơ khí Hà Nội, Thành Nam, một sinh viên quá hạn trường X., đang ngồi bất động và nghiến răng ken két. Vì chửi đổng nãy giờ nên miệng cậu khô ran, đầu óc bí bách. Dù bụng réo inh ỏi từ sáng nhưng cậu quyết không đứng dậy, nghiền ngẫm mãi về những nhận xét của hội đồng chấm thi. Suốt hai tuần nay cậu mất ăn mất ngủ để chuẩn bị đồ án tốt nghiệp, cất công sửa soạn hơn tám mươi trang, rồi chữa đi, chữa lại, thế mà bài làm vẫn bị chê tơi tả. Một giáo sư tóc mai bạc trắng ghi bên lề độc một dòng “ngán ngẩm quá!” rồi chấm bài cậu không đạt. Đã là lần thứ hai! Cậu không khỏi không nhớ đến những bạn học cấp ba của mình, kể cả những đứa bất tài nhất, đều đã phe phẩy bằng tốt nghiệp trên tay và may mắn được gia đình sắp xếp cho một chức vụ ổn định… Nghĩ tới đây, lòng cậu chợt tê tái se lại…

Bên ngoài màn mưa trắng xoá khiến dãy cao ốc phía xa mờ nhạt như những đỉnh núi mù sương; trời lạnh căn cắt khiến các đốt tay tím bầm; gian phòng ọp ẹp tuồng như bê trễ theo chủ nhân, ba bịch ni-lông đen nằm chỏng chơ trong góc, bên cạnh là cái xô đựng cát của con mèo đã đi lạc hơn sáu tháng nay; trần nhà thâm thấp mà dưới ánh đèn điện lờ mờ càng trở nên thấp hơn, quang cảnh hỗn độn toát lên mùi tạm bợ, túng thiếu. Vì hết tiền, bốn hôm rồi Nam chưa gọi người tới dọn nhà, còn tự dọn lấy thì cậu không có thời gian, do đó đống rác rưởi cùng những vật dụng linh tinh cứ chây ì ra, choán một vách tường, quần áo bẩn lẫn quần áo sạch tống chung vào một ngăn tủ he hé như một cái bụng căng phồng…

Ở gian bên cạnh, cách một vách tường mỏng, P. bạn cùng phòng của Nam đang chơi điện tử. Cậu ta là sinh viên kiến trúc, hiện đang đi dạy gia sư kiếm thêm. Vì trời mưa nên cậu nằm nhà cả ngày. Chốc chốc cậu lại hú hét loạn xạ, không mảy may lưu ý đến tâm trạng bực bội của Nam.

“Mẹ cái trường khốn nạn!” Nam rủa. “Con mẹ nhà nó nữa… Mẹ kiếp, ngu ngu ngu ngu ngu! Đúng là ngu mới đâm đầu vào đây! Khổ hơn chó!”

P. gõ gõ vào liếp cửa sổ ngăn cách hai gian phòng và ngây thơ hỏi Nam làm sao thế.

“Câm mẹ mày đi!”

“Nóng thế anh bạn!”

Trong tâm trạng tức tối, sinh viên quá hạn đi đi lại lại trong phòng, bất giác đá quả bóng nhựa khiến nó đập vào tường rồi lăn lông lốc. Cậu nhìn quanh quất, thấy trong lòng tràn lên một khao khát man dại, đó là được xổ tung hết đống này lên. Bây giờ mà có một bao cát để mà đấm, mà đá, thì hả hê biết mấy! Tiếng trẻ con nô đùa ở căn nhà bên vọng sang; mỗi cuối tuần, chúng theo mẹ đến thăm bà ngoại. Đám ranh con vô tư cười cợt thoả thích, tranh cãi với nhau những chuyện nhỏ nhặt, ngọng nghịu đánh vần từng từ ngữ tiếng Anh. Phải gắng lắm Nam mới không hét lên: “Tất cả các người câm đi! Tuần nào cũng kéo đàn kéo đống đến!” Cậu nằm vật xuống giường, miệng há, nhìn trân trân lên trần nhà, rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay…

Hơn mười hai giờ trưa, cậu sực tỉnh vì tiếng mở then cửa, một người con gái bước vào. Đó là Giang, bạn gái của Nam, sinh viên năm cuối trường nhân văn. Cô nhẹ nhàng thu lại chiếc ô màu xanh xanh sũng nước, dựng cạnh cửa và cúi xuống tháo quai giày; trên tay cô lắc lư một bịch nước dùng láng mỡ – đó là bữa trưa. Vừa bước vào trong, trông cảnh nhà cửa nhớp nhúa, cô kêu lên:

“Anh để cái phòng như này mà được à?”

Nam tuồng như không nghe thấy câu nói kia mà chỉ hỏi:

“Em mua cái gì đấy?”

“Anh dọn bàn đi.”

Nam uể oải bửa các chân trống của chiếc bàn gấp, ngáp ngắn ngáp dài. Cặp đôi ngồi đối diện nhau, lặng lẽ ăn. Răng Giang cầm cập vì dính mưa, cô run rẩy so vai, thân hình gầy gò của cô càng trở nên gầy gò hơn; đôi khi cô dùng một tay vén tóc, trông gương mặt cô nhợt nhạt, mệt mỏi và ủ rũ.

Ăn xong, họ chung nhau một tờ giấy chùi mép; thấy người yêu đã nguôi, cô lựa lời hỏi khẽ:

“Thế nào rồi anh?”

“Chẳng thế nào cả!” Nam đáp xẵng.

“Thôi nào, đừng có bực dọc thế.”

“Trượt rồi!”

“Sao mà trượt?”

“Trượt là trượt! Mẹ kiếp! Chúng nó cho bảo vệ online. Thế mới khổ! Bây giờ biết lấy đâu ra tiền. Đi làm được bao nhiêu nuôi cái trường khốn nạn ấy hết. Đớp sâu thật!”

Trong lúc Nam ca cẩm thì Giang đã tới cạnh bàn học và khom lưng nhìn vào màn hình máy tính.

“Người ta bảo anh làm lạc đề này!”

“Em đâu cần phải nhắc lại những cái ấy!”

“Anh tự ái quá đáng đấy! Nếu anh không thích thì thôi… nhưng đằng nào cũng phải làm lại. Mình phải biết mình sai ở đâu để còn sửa chứ.”

“Em… em không hiểu! Em cứ thử vào cái trường của anh đi rồi biết. Trường gì mà đồ án xét tốt nghiệp lại theo hình thức bài tập nhóm và xếp nhóm ngẫu nhiên. Nhóm được ba thằng thì một thằng cũng đi làm rồi như anh đây, nhưng đếch bao giờ vào họp, việc giao cũng không làm, hỏi đến thì bảo ‘Anh bận! Anh bận!’ Tiên sư nó chứ, đếch ai mà chả bận. Có mỗi anh với thằng kia hùng hục làm, mà thằng đấy nó ngu nhưng cứ cãi chem chẻm, lộn hết cả ruột!”

“Thôi, cái đấy mình tạm thời bỏ qua đi,” Giang xoa dịu người yêu. “Bây giờ phải nghĩ cách để xoay sở… Để em xem nào, tiền học lại là bao nhiêu ấy nhỉ?”

Nam nhẩm tính một lát rồi trả lời, giọng chán nản:

“Gần ba mươi triệu.”

“Anh đang có bao nhiêu?”

“Năm triệu,” Nam đáp sau một thoáng chần chừ.

“Anh gọi về nhà chưa?”

“Chẳng còn một cắc mà xin! Ông già ở quê đang nợ đầm nợ đìa, hôm trước còn gọi lên bảo gửi tiền về.”

Cả hai cùng im lặng một lát.

“Anh này?”

“Gì nữa?”

“Anh có vay không thì em cho… Em còn…”

“Vớ vẩn!”

Đoạn Nam bỏ ra ngoài hiên hút thuốc. Ngồi gập người bên thành giường, Giang bình tĩnh suy xét tình hình…

Suốt một năm qua, cô đã chứng kiến tất thảy những thay đổi lớn bé trong cuộc sống của Nam, đồng thời cả cuộc sống của chính mình, vì họ luôn kề cạnh nhau. Nam bẳn gắt, khó chiều, dễ tự ái; hiển nhiên anh có tài, anh thừa nghị lực cho những việc mình thích nhưng không có lấy mảy may chút nhẫn nại nào với những việc mình không ưa. Anh ghét thói đặt điều nhưng về phần mình, anh phán xét không kiêng nể ai và luôn đặt bản thân cao hơn những người khác. Bạn bè của Giang không thích Nam; họ thấy anh khó gần, ngạo mạn, hơn nữa anh nói tục quá nhiều, và dù không nói ra nhưng tất thảy đồng thuận rằng mối tình này sẽ chỉ lả lướt chứ chẳng dẫn đến đâu; còn Giang, cô tự khích lệ mình rằng ẩn sau vẻ ngoài tự mãn, vênh vang kia là một trái tim nóng hổi đang đập, tràn đầy hoài bão lớn lao, một tâm hồn cao thượng! Cô tin tưởng vào triển vọng của Nam còn hơn anh tin chính mình, thế nên giờ đây ngồi giữa căn phòng ảm đạm, hẩm hiu này, cô thấy trong lòng xót xa khôn tả. Cô thương người yêu quá, anh ăn uống bữa đực bữa cái mấy tuần nay, người gầy tọp cả đi, mắt thì thâm quầng vì thiếu ngủ. Cần nhanh chóng chấm dứt thảm trạng này và trở lại nếp sống thường nhật. “Phải làm sao đây, làm sao đây,” cô vừa cắn móng tay vừa nghĩ ngợi rất lung, như thể chính cô mới là người đang lâm vào thế bí, chứ không phải Nam.

Anh đã trở vào, mặt khó đăm đăm ngồi xuống đệm, vẻ ngán ngẩm, âu sầu. Chừng năm phút sau, thanh cửa lách kêu lên một tiếng rít chói tai; P. bước ra, sửa soạn đi ăn trưa.

“Ô! Chào bạn nhé!” cậu ta hí hửng nói với Giang. “Ngoài trời mưa lắm không bạn?”

“To lắm, bạn lấy ô của tôi mà che,” cô khẽ đáp.

Cậu ta liếc nhanh Nam rồi ngần ngừ đáp:

“Thôi… tôi chạy ù ra đầu ngõ ấy mà.”

Khi cậu bạn kia đi rồi, chỉ còn hai người với nhau, Giang bèn nhích sang phía Nam, lay lay bắp tay anh và rụt rè nói:

“Hay là vay thằng P. hả anh?”

“Nó thì đào đâu ra tiền.”

“Nó chẳng vừa khoe mới lĩnh tiền học bổng tuần trước còn gì! Anh quên mất à?”

Nam chợt thấy hổ thẹn vì ban nãy đã nặng lời với anh bạn cùng phòng.

“Ừ nhỉ? Anh quên mất,” anh lúng túng trả lời. “Thôi được rồi, để anh xem.”

“Ừ, lát anh vào hỏi luôn nhé, còn thiếu bao nhiêu em bù cho.”

Một lối thoát dẫu chật hẹp đến thế cũng giúp họ khuây khoả, như những giải pháp nửa vời đôi khi vẫn khiến ta an tâm. Bên ngoài trời mưa liên miên, màn trời xám xịt buồn tẻ, và có lẽ sẽ còn mưa cả ngày dài. Hôm ấy là cuối tuần, ngày mai phải trở lại văn phòng rồi, nên họ mong chờ chiều về trời sẽ ngớt dần và có thể ra ngoài lượn lờ phố xá, ăn một bữa xả xui…

Thế nhưng đến hơn chín giờ tối mưa mới tạnh, Nam tiễn Giang ra tới bãi đỗ xe. “Anh gắng lên nhé,” cô an ủi và xoa má anh, “dăm ba chuyện này nhằm nhò gì!”.

Rồi cô đi, tấm áo trùm màu xanh đen ướt sũng chìm lẫn vào màn mưa, mất hút…

Nam nặng nhọc leo ba tầng gác trở lại buồng, nhìn quanh, thở dài. Gian trong tối đèn, P. từ trưa không thấy quay trở lại. Vụ đàm phán chắc phải hoãn đến mai. Đám trẻ con nhà bên đã rời đi vào giữa chiều; bây giờ chỉ còn lại bà lão hàng xóm, cửa đóng then cài sau bữa ăn nhẹ đạm bạc buổi tối, bà tụng mõ cầu kinh một hồi rồi tắt đèn đi ngủ.

Cảnh thinh lặng giúp Nam bình tâm trở lại, cậu nghiêm cẩn dò xét cuộc đời mình. Dù lòng tự ái bị tổn thương, cậu không còn lựa chọn nào khác ngoài thi hành phương án Giang đã đề xuất. Tiền nong, dẫu khốn khó, sẽ có cách để chu toàn. Mọi chuyện rồi sẽ ổn, trước nay cậu vẫn tự nhủ mình thế. “Hồi năm nhất,” cậu nghĩ, “thi trượt mất một môn, mình tưởng đâu bầu trời sụp đổ, thế mà việc vẫn ngon ơ. Rồi cái lần bị công an tịch thu bằng, nhục nhã uất ức vô kể, sáu tháng trời trên Hà Nội phải bắt ba chuyến xe buýt đi học, không dám than thở với ai, vậy mà giờ đây chuyện chỉ thoảng qua như một cơn gió. Lần này cũng sẽ vậy thôi!”

Trong suy nghĩ của cậu, không có lấy mảy may một chút tâm tư về Giang, rằng từ việc cậu thi trượt cho đến việc cậu mất xe máy, suốt bấy tới nay, vẫn một mình cô gái chăm lo vun vén cho cái tình yêu nhỏ mọn, vô định này…

Sau đó, suốt ba tháng ròng, Nam gần như không rời bàn làm việc. Trên văn phòng công việc tẻ nhạt, người ta dành phân nửa thời gian để làm việc riêng, tối về cậu ăn uống qua loa rồi tranh thủ sửa soạn đồ án. Vì không quen nợ nần nên giờ vác nợ vào người, tính mẫn cảm trong cậu gia tăng dữ dội; cậu cảm tưởng mọi lời hỏi thăm của P. đều là: “Này, bao giờ trả tiền tao đấy?”, còn khi nó hỏi cậu sắp lĩnh lương chưa thì cậu tức tối như thể sắp bị tước đoạt. Công ty chạy sự kiện liên miên, mệt bã người, hơn nữa còn hay thức muộn nên Chủ Nhật thường trôi qua chóng vánh, vô vị, phí hoài. Đến giữa trưa thì Giang ghé qua, nàng vẫn xắn tay xăng xái bếp núc; nàng thôi ăn diện, thôi làm đỏm, thôi nhõng nhẽo và thôi ương ngạnh.

Tình yêu trong nàng đủ lớn để san bằng thiệt thòi. Có hề gì, nếu đánh đổi một vài buổi hẹn hò để vun vén cho sự nghiệp? Nam đang làm việc để lo cho tương lai của anh, mà tương lai của anh chính là tương lai hai đứa chứ đâu? Những cuối tuần sau đó, noi gương người tình, Giang cũng tranh thủ nhận thêm vài công việc phụ. Ở nhà chán, họ rủ nhau ra quán cà phê, mỗi người một việc, chụp choẹt một vài tấm hình, gọi là workdate. Họ cảm thấy tự hào ở chính mình cũng như ở đối phương vì sự phát triển song hành này. Họ có những dự thảo sáng sủa cho mai đây, họ lấp đầy cảm giác trống rỗng bằng các kỳ vọng, họ nảy ra những ý tưởng kỳ khôi, hân hoan vì chúng, nhưng không ai nhận ra chúng chỉ như than hồng trong lò, loé sáng, vương lại tàn lửa rồi tắt ngấm. Tuổi thanh xuân của họ cứ thế trôi qua, mòn mỏi, đầu tắt mặt tối, lúc nào cũng vội vã, cũng tất bật, điên cuồng như con chuột chạy trong con quay… Về đêm, họ ôm lấy nhau, tự nhủ rằng mọi khốn khó rồi sẽ qua, rằng mọi tủi nhục, thiếu thốn, chênh vênh, ở cái độ tuổi này, đều là cần thiết và xứng đáng cả!