Thành Long

Hôm qua tôi đọc “Ghi chú về tiểu sử” của Ivan Bunin, trong đó ông ấy có nhắc đến thuật ngữ graphomania khi nhắc đến Gorky:

… Ông ta [Gorky] là một graphomaniac [kẻ cuồng viết] quái dị; trong một tập sách đồ sộ của một tên Balukhatov nào đó, được xuất bản ở Moskva ngay sau cái chết của Gorky dưới tiêu đề ‘Công việc văn học của Gorky,’ có đoạn: “Chúng ta vẫn chưa có một cái nhìn chính xác về toàn bộ quy mô hoạt động viết lách của Gorky: hiện tại, chúng tôi đã đăng ký 1145 tác phẩm nghệ thuật và báo chí của ông ấy…”. Và gần đây tôi đọc được trên tạp chí ‘Ogonek’ ở Moskva: “Nhà văn vô sản vĩ đại nhất thế giới Gorky đã định tặng chúng ta nhiều, nhiều tác phẩm tuyệt vời hơn nữa; và không nghi ngờ gì cả, ông ấy đã làm được điều đó, nếu những kẻ thù đê tiện của dân tộc ta, những người Trotskyist và Bukharinist, không cắt đứt cuộc đời tuyệt vời của ông ấy; khoảng tám nghìn bản thảo và tài liệu cực kỳ quý giá của Gorky được lưu giữ cẩn thận trong kho lưu trữ của nhà văn tại Viện Văn học Thế giới của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô…”

Gorky là như thế đấy. Và còn biết bao nhiêu người không bình thường khác!

Trong bối cảnh văn học Nga đương thời, đặc biệt là qua quan điểm của Bunin, graphomania (chứng cuồng viết) không chỉ là việc viết quá nhiều, mà là một sự ám ảnh bắt buộc phải viết, bất kể nội dung hay chất lượng.

Bunin áp dụng khái niệm này một cách trực tiếp và đầy ác ý cho Gorky: Bunin mỉa mai Gorky với hơn 1145 tác phẩm nghệ thuật và báo chí được ghi nhận, nhưng phần lớn sản phẩm lại là lặp lại, nông cạn, rỗng tuếch, không có sự chọn lọc hay cảm quan tinh tế của nghệ thuật.

Và mọi chuyện còn dính líu đến chính trị nữa. Có vẻ như Bunin, một người bảo hoàng theo nghĩa trọn vẹn nhất của từ này, đã tỏ ra cay nghiệt với Gorky khi ông thân với chính quyền Bolshevik, và coi ông này không khác gì hơn một công cụ trong tay giới cầm quyền, một hạng văn sĩ xiểm nịnh, bợ đỡ, hạng người chuyên viết văn cổ động.

Lý do tôi viết bài này là vì tôi thấy mình cũng có dấu hiệu của graphomania.

Thế đấy! Nguy hiểm quá!