Thật ra tiêu đề có phần hơi khoa đại, bởi trong hàng trăm tác phẩm dưới đây, nếu buộc phải lọc ra, tôi sẽ chỉ chọn được ngót mười tác phẩm xứng đáng mang danh “gối đầu giường”. Đó là những truyện ngắn của Chekhov, Bunin, Tolstoy, tiểu thuyết của Flaubert, Don Quixote, cùng tuyển tập văn xuôi của Pushkin. Dù sao thì những cuốn sách này cũng có thể gọi là đáng đọc, tức là đáng đọc đi đọc lại nhiều lần.
TIỂU THUYẾT
1. Giáo dục tình cảm, Gustave Flaubert, Lê Hồng Sâm dịch
2. Bà Bovary, Gustave Flaubert, Trọng Đức dịch.
3. Chiến tranh và hoà bình, Leo Tolstoy
4. Anna Karenina, Leo Tolstoy, Nhị Ca dịch.
5. Đỏ và đen, Stendhal, Tuấn Đô dịch.
6. Lão Goriot, Balzac
7. Bút ký người đi săn, Turgenev
8. Cha và con, Turgenev
9. Pierre và Jean, Guy de Maupassant
10. Chùm nho thịnh nộ, John Steinbeck
11. Bay trên tổ chim cúc cu, Ken Kesey
12. Oliver Twist, Charles Dickens
13. Hội chợ phù hoa, William Thackeray
14. Đại gia Gatsby, F. Scott Fitzgerald
15. Những kỳ vọng lớn lao, Charles Dickens
16. Hai kinh thành, Charles Dickens
17. Bên phía nhà Swann & Dưới bóng những cô gái đương hoa, Marcel Proust
18. Hội hè miên man, Ernest Hemingway
19. Dân Dublin, James Joyce
20. Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn, Mark Twain
21. Tiếng gọi của hoang dã, Jack London
22. Mặt trăng và đồng xu, Somerset Maugham
23. Chuyến tàu định mệnh, Georges Simenons
24. Toàn tập tác phẩm của Agatha Christie
25. Tuyển tập Sherlock Holmes, Arthur Conan Doyle
26. Khó mà tìm được một người tốt, Flannery O’Connor
27. Của chuột và người, John Steinbeck
28. Người vô hình, H. G. Wells
29. Những linh hồn chết, Gogol
30. Ông bạn đẹp, Guy de Maupassant
31. Don Quixote, Cervantes
32. Bông hồng vàng & Bình minh mưa, Pautovsky
33. Một tổ quý tộc, Turgenev
34. Lolita, Vladimir Nabokov
35. Tiếng cười trong bóng tối, Vladimir Nabokov
36. Tội ác và hình phạt, Dostoevsky
Bản thân tội ác không đáng sợ bằng việc che giấu tội ác.
37. Nhật ký viết dưới hầm, Dostoevsky
38. Cá voi trắng, Herman Melville
39. Frankenstein, Mary Shelley
40. Chìm nổi giữa Paris và London, George Orwell
41. Middlemarch, George Eliot
42. Câu chuyện dòng sông, Herman Heese
43. Rừng Na Uy, Haruki Murakami
44. Mãi đừng xa tôi, Kazuo Ishiguro
45. Châu Phi nghìn trùng, Isak Dinesen
46. Những người khốn khổ, Victor Hugo
47. Một cuộc đời, Guy de Maupassant
48. Vẽ một phụ nữ, Henry James
49. Sông Đông êm đềm, Sholokhov
50. Phục sinh, Tolstoy
51. Phía Đông vườn địa đàng, Steinbeck
52. Chuyện vặt ông Pickwick, Dickens
53. Nghệ nhân và Margarita, Mikhail Bugakov
54. Một anh hùng thời đại, Lermontov
55. Kiếp người, Somerset Maugham
56. Các hung thần lên cơn khát, Anatole France
57. Phu nhân Macbeth ở Mtsensk, Nikolai Leskov
58. Người hành hương mê đắm, Nikolai Leskov
59. Hadji Murad, Leo Tolstoy
60. Người nhạc sĩ mù, Korolenko
61. Người thợ dệt ở Raveloe (Silas Marner), George Eliot
62. Chuyện ma ám ở trang viên Bly (The Turn of the Screw), Henry James
63. Bánh ngọt và rượu bia, Somerset Maugham
64. Đồi gió hú, Emily Bronte
65. Kiêu hãnh và định kiến, Jane Austen, Diệp Minh Tâm dịch
66. Núi thần, Thomas Mann
67. Faust, Goethe
68. Trăm năm cô đơn, Gabriel García Márquez
69. Bài ca Solomon, Toni Morrison
70. Minh Ám, Natsume Soseki
71. Nỗi lòng, Natsume Soseki
72. Botchan, Natsume Soseki
73. Chữ A màu đỏ, Nathaniel Hawthorne
74. Narcisse và Goldmund, Hermann Hesse
75. Chiếc cầu trên sông Drina, Ivo Andritch
76. Những ngọn nến cháy tàn, Marai Sandor
77. Toàn tập tác phẩm của Jean-Jacques Rousseau
TRUYỆN NGẮN
1. Người đàn bà có con chó nhỏ, Anton Chekhov, Phan Hồng Giang dịch
2. Câu chuyện của một hoạ sĩ, Anton Chekhov, Phan Hồng Giang dịch
3. Người trong bao, Anton Chekhov, Phan Hồng Giang dịch
4. Một chuyện tình yêu, Anton Chekhov, Phan Hồng Giang dịch
5. Khóm phúc bồn tử, Anton Chekhov, Phan Hồng Giang dịch
6. Nàng Lika, Ivan Bunin, Phan Hồng Giang dịch
7. Ruxia, Ivan Bunin, Phan Hồng Giang dịch
8. Natali, Ivan Bunin, Phan Hồng Giang dịch
9. Cuộc đời tươi đẹp, Ivan Bunin
Đừng để tựa đề đánh lừa. Đây là một câu chuyện cho thấy cuộc đời của con người có thể trở nên bẩn thỉu và đáng tởm đến mức nào. Câu chuyện kể về “hành trình tiến thân” của một người phụ nữ, để ngoi được lên khỏi phận con ở, đã không từ một thủ đoạn gì, sẵn sàng bán rẻ lương tâm, nhân phẩm, cốt cách của con người, chỉ vì TIỀN.
10. Bố của Simon, Maupassant, Lê Hồng Sâm dịch
11. Boitelle, Maupassant
Boitelle là một gã làm nghề hót phân. Lão có mười bốn người con cả thảy. Khi người ta hỏi tại sao lão phải đi làm cái nghề bẩn thỉu này, thì lão đổ tất cả là do ông bà thân sinh lão đã không tác thành mối tình giữa lão và cô gái da đen năm xưa. Dĩ nhiên là lão yêu vợ mình thật, nhưng nhất quyết không thể bằng cô gái da đen kia. “Cô gái da đen của tôi ấy, cổ chỉ cần nhìn một cái là tâm hồn tôi lên mây.”
12. Clochettle, Maupassant
13. Viên mỡ bò, Maupassant
14. Đi ngựa, Maupassant, Lê Hồng Sâm dịch
15. Cái thùng con, Maupassant, Lê Hồng Sâm dịch
Maupassant thường lấy tên một đồ vật mang tính then chốt trong truyện ngắn để đặt tựa đề. Chiếc thùng con trong truyện này là thùng rượu, qua đó ông đồng thời lột tả sự tha hoá của hai con người: tên lái buôn quỷ quyệt nhăm nhe miếng đất của bà già, nhưng bà ta nhất mực không bán. Gã bèn lập văn tự đóng thuế hộ bà lão từ giờ cho tới lúc bà lão qua đời để đổi lại quyền sở hữu sau khi bà lão đi chầu. Nhưng bà lão sống dai quá, hắn cay cú. Cuối cùng, hắn mời bà lão về nhà mình một hôm, chiêu đãi bà già nhà quê những vo rượu và bà này mê mệt. Dần dần, bà ta đâm nghiện rượu, vài năm sau thì mất.
16. Chiếc dây chuyền, Maupassant
17. Vật tư trang, Maupassant
18. Cái chết của Ivan Ilyich, Leo Tolstoy
19. Đức cha Serghi, Leo Tolstoy
20. Xổ số, Shirley Jackson
21. Khó mà tìm được một người tốt, Flannery O’Connor
22. Ả Rập, James Joyce
23. Số phận con người, M. Sholokhov
24. Chiếc tủ, V. Pyetsukh
25. Con bọ vàng, Edgar Allan Poe
26. Con mèo đen, Edgar Allan Poe
27. Khóm hoa tử đinh hương, A. Kuprin
28. Tuyết, K. Paustovsky
29. Một con người ra đời, M. Gorky
30. Phát bắn, Puskin
31. Mùa xuân, Anton Chekhov, Đào Tuấn Ảnh dịch
32. Nhà thờ, Raymond Carver
33. Trụ cột của gia đình, Frank O’Connor
34. Ban thờ người chết, Henry James
35. Chúng tôi nói gì khi nói chuyện tình, Raymond Carver
36. Chuyện kỳ lạ về Benjamin Button, F. Scott Fitzgerald
37. Nỗi buồn, Anton Chekhov
38. Ngôi nhà của Matryona, A. Solzhenitsyn
39. Mặt trời, ông già và cô gái, V. Shukshin
40. Hoa nở muộn, Chekhov
41. Mumu, Turgenev
42. Con đầm pích, Puskin
43. Con gái viên đại uý, Puskin
44. Những điền chủ nếp xưa, Gogol
45. Con quỷ, Maupassant, Lê Hồng Sâm dịch
46. Trên mặt nước, Maupassant
47. Hai tư giờ trong đời một người đàn bà, Stefan Zweig
48. Carmen, P. Mérimée
49. Phòng 6, Chekhov, Cao Xuân Hạo dịch
50. Axya, Turgenev, Anh Trúc dịch
51. Đại lộ Nevsky, Gogol, Phạm Thuỷ Ba dịch
52. My Life, Chekhov
53. Rip Van Winkle (1819), Washington Irving, Lê Huy Bắc dịch
Rip Van Winkle, một người Mỹ gốc Hà Lan, việc nhà thì nhác việc chú bác thì siêng, sợ vợ, sống ở một ngôi làng dưới chân núi Catskill vào những năm trước Cách mạng Hoa Kỳ. Một ngày, trong lúc đi săn trên núi cùng chú chó Wolf của mình, Rip Van Winkle nghe thấy tiếng người gọi mình và lát sau bắt gặp một người đàn ông Hà Lan vác trên lưng một thùng rượu. Là “một ma men từ trong bản chất”, Winkle nhập hội với hội bạn của người đàn ông kia, những người đang chơi ky chín hòn, say đến nỗi “hai mắt bơi trong đầu” và nhanh chóng ngủ thiếp đi.
Khi tỉnh dậy, Winkle thấy chân tay rã rời, con chó Wolf không thấy đâu, những người đàn ông tối qua cũng biến mất. Anh uể oải trở về làng; mọi vật đã đổi thay, làng mạc không còn như xưa nữa. Bị thiên hạ xì xồ, Winkle mới nhận ra bộ râu của mình đã dài đến ba tấc. Anh tìm tới quán rượu, dò hỏi về những bạn hữu cũ, thì được cho hay trong lúc anh ngủ vùi, hai mươi năm đã trôi qua, nhiều bạn bè của anh đã qua đời trong chiến trận. Winkle bắt gặp một thiếu niên giống mình đang tựa người ở gốc cây; lát sau, một người phụ nữ bước vào, anh nhanh chóng được biết bà vợ độc đoán của anh đã qua đời, còn người phụ nữ trước mặt chính là con gái anh, còn cậu thiếu niên giống anh kia chính là con trai của anh.
Qua một già làng, Rip Van Winkle được biết về giai thoại những hồn ma của thuỷ thủ đoàn Hà Lan. Con gái ông đưa ông về nhà. Ông trở lại với nếp sống nhàn rỗi thường ngày, tiếp đãi bất cứ khách khứa nào tới thăm bằng câu chuyện kỳ lạ của chính mình. Người ta bán tính bán nghi, tuy nhiên những người Hà Lan nghiêm túc đặc biệt ghi nhớ; họ cho rằng mỗi khi sấm rền ở trên núi, tức là những hồn ma đang chơi ky chín hòn. “Và ước muốn chung của những anh chồng sợ vợ trong vùng một khi phải chịu quá đỗi áp bức thì hẳn họ sẽ ao ước được lặng lẽ uống cạn cả hũ rượu của Rip Van Winkle.”
54. Tamango, Prosper Mérimée
Viên thuyền trưởng Ledoux rời Nantes trên con tàu “Hy Vọng” để buôn lậu nô lệ da đen. Trên sông Joale, y đã mua 160 người da đen từ một tên buôn nô lệ da đen Tamango với giá bằng “những ly rượu nhỏ”. Tamango đã bắn chết một người mẹ của ba đứa con nhỏ chỉ vì Ledoux không chịu mua thêm, sau đó, vì say tuý luý, hắn gả luôn một trong hai người vợ của mình – Ayché – cho tên kia.
Khi tỉnh rượu, Tamango hốt hoảng nhận ra sai lầm của mình và vội vã đuổi theo con tàu. Gã đã đuổi kịp, và nhanh chóng bị đám thuỷ thủ người Pháp chế ngự rồi nhốt chung trong boong cùng những nô lệ khác. Vết thương từ trận ẩu đả khiến Tamango nằm liệt vài ngày, rồi, khi đã hồi phục, gã bắt đầu hô hào những nô lệ đồng hương, vốn cả tin và mê tín, cùng ấp ủ một màn nổi loạn. Qua Ayché, Tamango có một cái giũa nhỏ; nhờ nó, các tù nhân đã tự giải thoát cho mình. Một trận thảm sát diễn ra, tất cả thuỷ thủ trên tàu đều bị giết.
Lênh đênh giữa biển, đám người da đen giờ chỉ biết phó mặc số phận cho thủ lĩnh Tamango, người rõ ràng chẳng biết nhiều hơn họ là mấy. Nhiều người chết vì đói, vì ẩu đả, vì ngã xuống biển. Khi tàu chiến Anh “Bellona” đi qua, Ayché đã chết, còn Tamango thân bọc xương, thoi thóp. Thống đốc Kingston đã trả tự do cho Tamango; nhưng hắn dần đắm chìm trong rượu chè và sau rốt chết vì sưng phổi ở nhà thương.
55. Hai sự hiểu lầm, Prosper Mérimée
Julie de Chaveny không thể yêu chồng mà còn khó lòng tôn trọng chồng đôi chút. Trong sáu năm đầu của cuộc hôn nhân tính toán, tẻ nhạt, nàng dần thấu triệt nỗi bất hạnh của mình và dần thu mình vào sự cô đơn. Nàng được săn đón, và không ai có thể chê trách nàng điều gì.
Một ngày nọ, Darcy, một nhà ngoại giao, trở về từ Constantinople và đến định cư tại Paris. Julie nhớ lại mối tình dang dở giữa họ khi cô chưa lấy chồng, và cảm thấy hối tiếc khi anh phải đi xa để lập nghiệp. Khi gặp lại anh, cô tin rằng mình đã tìm lại được tình yêu mà anh dành cho cô. Và khi anh nhẹ nhàng gợi lại ký ức này, cô thú nhận sự vỡ mộng trong hôn nhân rồi ngả vào vòng tay anh.
Darcy ngạc nhiên, tin rằng việc chinh phục người đẹp này quá dễ dàng. Julie, người ấp ủ khát khao được yêu thương mãnh liệt, một lần nữa thất vọng, xấu hổ, gờm tởm bản thân vì đã ngã lòng. Nàng tức tốc lên đường về với mẹ để ẩn nấu, nhưng đã chết dọc đường đi.
Sau khi nàng chết, Darcy không bao giờ nói đến nàng. Vài tháng sau, chàng cưới vợ có gia tài.
56. Quỷ Sứ và Tom Walker, Washington Irving, Lê Minh Đức dịch
57. Nữ gia sư, Stefan Zweig
58. Người thợ săn, Anton Chekhov, Cao Xuân Hạo dịch
59. Colomba, Mérimée
60. Mưa, Maugham
61. Bất khuất, Maugham
Thực ra tôi không thích cái kết của truyện này lắm, dù cảm xúc đọng lại trong tôi khá rõ rệt. Nó hao hao sự căm tức và bí bách mà Pierre và Jean của Maupassant từng gây cho tôi.
62. Gambrinut, Kuprin, Xuân Du dịch
63. Sự sa ngã của Edward Barnard, Maugham
64. Một người có lương tâm, Maugham
65. Bản Sonata Kreutzer, Lev Tolstoy, Trần Thị Phương Phương dịch
66. Những quần đảo thần tiên, Maugham, Nguyễn Hiến Lê dịch
67. Zadig hay Số phận, Voltaire, Lê Tư Lành dịch
68. Tanhia, Ivan Bunin, Phan Hồng Giang dịch
69. Ở Paris, Ivan Bunin, Phan Hồng Giang dịch
TIỂU LUẬN
1. Truyện ngắn là gì? (1958), Somerset Maugham, Thành Long dịch
2. Ten Novels and Their Authors (1954), Somerset Maugham
3. Vài khía cạnh của truyện ngắn (1970), Julio Cotázar, Đức Anh dịch
4. Kinh nghiệm viết truyện ngắn của Raymond Carver, Thanh Diệp dịch
5. How to Write a Thriller (1963), Ian Fleming
6. The Philosophy of Composition, Edgar Allan Poe
7. Как я пишу, Maxim Gorky
8. Kì lạ thế đấy cuộc đời này, Danil Granin, Đoàn Tử Huyến dịch
9. The Art of Fiction, Henry James & Walter Besant
10. Books and You, Somerset Maugham
HỒI KÝ & TUỲ BÚT & THƯ TỪ
1. The Summing Up, Somerset Maugham
2. LETTERS OF ANTON CHEKHOV TO HIS FAMILY AND FRIENDS
3. Afloat, Maupassant
4. Looking Back (1962), Somerset Maugham
5. Mystery and Manners, Flannery O’Connor
6. Dagestan của tôi, Rasul Gamzatov, Phan Hồng Giang dịch
7. Tập Sách Về Những Chuyến Ngao Du, Paustovsky
Để lại một bình luận