Thành Long

---

Tôi là con một và cũng là con cưng. Bố tôi nguyên là một sĩ quan về hưu, hưởng lương ngót chục đồng hàng tháng. Còn mẹ tôi khi ấy vẫn đang giảng dạy ở trường phổ thông cách nhà ba cây số, và đó cũng là trường của tôi luôn.

Gia đình tôi được coi là một gia đình kiểu mẫu ở thôn quê. Bố mẹ tôi là những người có học, nhưng ngoài đồng lương ra không kinh doanh gì thêm, nên tiền nong chỉ gọi là đủ trang trải và dư dật chút ít thì cũng để nuôi tôi học đại học. Năm ấy, tôi mười tám tuổi, trẻ trung và hồng hào, trong đầu đầy viễn tưởng và trong tim đầy ước mộng, vừa nhận giấy báo nhập học từ trường Kinh tế. Tôi hơi buồn vì không đỗ nguyện vọng đầu, còn bố mẹ tôi biết tin thì mở tiệc chiêu đãi ngay. Suốt bữa ăn, bố tôi, người đã bị buộc kiêng rượu hơn ba năm vì tiểu đường, cũng không nén nổi niềm tự hào mà nâng ly chúc mừng. Tối hôm ấy, khi mẹ vào phòng tôi chuẩn bị đồ đạc để vài hôm nữa tôi lên Hà Nội thì bà sụt sùi hoài, đến mức bố phải ngó vào và nói:

“Cái bà này làm sao thế, hử? Nó đi học chứ có phải đi lính đâu mà bà cứ nhặng xị hết cả lên!”

Mẹ tôi càng khóc to hơn…

Đó là một buổi sáng tháng Mười trời trong xanh, không khí có mùi ngai ngái sau trận mưa đêm. Bố tôi trước đó đã tỏ ra rất ngậm ngùi vì không thể đưa tôi lên Hà Nội (ông là con trưởng nên phải ở lại để lo đám giỗ ông nội tôi), nhưng người đã kịp gửi gắm tôi cho bác Thôn là người anh em đồng hao. Anh Sơn con trai bác hôm ấy cũng lên Hà Nội nhập học.

Tờ mờ sáng, bố chở tôi ra đường cái. Ông ngồi tạm ở một ghế đá, còn tôi bồn chồn không yên, chốc chốc lại nhổm dậy ngó ra xem hai người kia đã đến chưa. Để giết thì giờ, ông căn dặn tôi vài lời sáo mòn như bất cứ vị phụ huynh nào cũng sẽ nói với con trước lúc chia xa.

Chừng mười lăm phút sau, một chiếc Toyota màu xám xỉn hiện ra, tấp vào dưới tấm biển quảng cáo của nhà hàng gần đó. Anh Sơn ngồi ở ghế sau, chỉ ngó ra chào tôi lấy lệ. Hàng ghế rộng nên lúc tôi chen vào, anh ngồi im chẳng xi nhê, mắt vẫn nhìn chằm chặp vào điện thoại. Trông bộ dạng anh khinh khỉnh nên tôi không muốn đánh chuyện. Trong lúc đó, tôi thấy bác Thôn đứng trao đổi với bố tôi vài lời gì đó mà tôi không nghe rõ, rồi bố tôi rút ví ra dúi vào tay bác vài đồng, nhưng bác nằng nặc dúi trả, lắc lắc đầu. Cái thói thường ấy mà, sau một hồi giằng co thì bác thuận tình, nhưng mặt vẫn ra vẻ bức bối, khiên cưỡng lắm…

Chiếc xe chầm chậm lăn bánh rồi vút đi. Bên phải tôi là cánh đồng lúa trải dài như một dòng sông vàng, xa xa những bờ đê chắn nhấp nhổm như những cồn cát. Mọi thứ lùi về phía sau, lúc ấy tôi cảm tưởng như mình đang đoạn tuyệt một phần đời đã cũ. Tôi thấy bồi hồi, cái bồi hồi ở một chàng trai trẻ, trải nghiệm trước nay gói gọn trong sách vở nhà trường, đang chuẩn bị dấn bước vào đời sống thị thành mà bản thân còn chưa nắm rõ một điều tí ti. Ban đầu, bác Thôn hỏi tôi dăm ba câu lấy lệ, như việc tôi học ở đâu, trường kinh tế lấy bao nhiêu điểm, rồi tôi theo học khoa nào, vân vân. Như thể bù lại cho cậu con trai, bác tỏ ra là một người rất xởi lởi, tếu táo. Bác không thiếu những câu đùa vui và có vẻ cũng am hiểu chút ít về đường sá thủ đô – bác có một bà chị ruột lấy chồng trên này. Đó cũng là nơi chúng tôi sẽ tới trú nhờ tối nay.

Quãng đường dài hơn 200 cây số. Sau khi dừng chân ở Hai Bà Trưng, ba người chúng tôi tạt vào một quán phở bò ngay cổng trường Bách Khoa. Nước lèo nhạt như nước ốc, vừa ăn tôi vừa nghĩ đến món canh rau ngót mẹ nấu ở nhà. Chắc lúc ấy bà cũng đang ăn trưa và thầm nghĩ tôi đang ăn gì. Đến một giờ chiều thì chia ngả, bác Thôn và Sơn ra xếp hàng ở Bách Khoa, còn tôi thì bác đặt một cuốc xe ôm đến trường Kinh tế. Ông tài xế chở tôi lòng vòng từ Trần Đại Nghĩa ra Bạch Mai rồi ngược lại, sau rốt đòi của tôi ba mươi nghìn. Ngay tối hôm ấy tôi vỡ lẽ mình bị lừa…

***

Thú thực là khi đặt chân tới trước cổng trường ở Phố Vọng, tôi nhìn lên “toà nhà thế kỷ” và thấy choáng ngợp lắm. Tôi cảm thấy hơi chóng mặt, như thể toà nhà bề thề kia chuẩn bị đổ xuống đến nơi. Một vườn hoa với những hàng cột chạy dài, những ghế gỗ uốn cong dựng san sát nhau. Chung quanh ồn ào, người ra người vào tấp nập, xe ô tô nối đuôi nhau thành hàng. Tôi kẹp bìa hồ sơ ở nách và bước vào sảnh G. Vì khoa tôi chọn là một khoa khá ít tên tuổi, bàn tiếp tân của câu lạc bộ chỉ chiếm một góc nhỏ so với các khoa khác, nổi tiếng và được săn đón hơn, như khoa Marketing, Quan hệ công chúng, Quản trị khách sạn… nên việc thăm thú diễn ra cũng nhanh. Thực ra là không có nhiều mà thăm thú. Tôi còn nhớ có một chị gái, dáng thâm thấp, tóc xoã ngang ngực, có hai chiếc răng khểnh hai bên, hồ hởi dắt tay tôi tới bên quầy. Tôi thấy vui thích lắm và cuối buổi còn chụp ảnh với chị một tấm.

Sau khi buổi tham quan kết thúc, tôi bước ra ngoài và gọi điện cho bác Thôn. Hai bố con nhà họ vẫn đang trong hàng chờ, bên đó “đông như quân Nguyên.” Bác bảo tôi cứ đi loanh quanh một lát và chúng tôi thống nhất sẽ gặp lại vào năm giờ chiều. Bấy giờ là gần ba giờ. Tôi bước thơ thẩn dọc vườn hoa và đột nhiên tôi nhớ ra Hiếu, một người anh hơn tôi hai tuổi, cũng đang học trường này.

“Sao bây giờ mình mới nhớ ra nhỉ?” tôi tự trách mình và vội vàng nhấc máy gọi cho anh.

Tôi quen anh Hiếu từ năm lớp mười. Chúng tôi chơi bóng rổ cùng nhau. Mọi người thường gọi anh là “Trâu”, vì khi chơi bóng anh cứ khom lưng và lao hồng hộc. Một lần tôi thử gọi anh bằng biệt danh đó thì anh đấm tôi rách miệng, nhưng sau vụ ấy chúng tôi lại đâm ra thân thiết, kể cũng lạ! Nhưng tôi đã không gặp anh từ ngày anh rời trường, và dịp này xứng đáng là một cuộc hàn huyên nho nhỏ.

“Chú đợi anh tý! Ở im đấy nhé đừng đi đâu!” anh Hiếu xăng xái nói với tôi qua điện thoại.

Mười lăm phút sau thì anh ta tới. Anh trắng trẻo, người thâm thấp nhưng chắc nịch, đôi mắt ti hí hơi nheo lại vì đứng ngược nắng, chiếc cặp đeo chéo giắt lệch khiến tà áo sơ mi của anh xếch hẳn sang một bên. Chúng tôi bắt tay nhau, mắt cười miệng cười, rồi cùng quay đầu hướng về khu kí túc xá. Anh trách tôi:

“Thế mà không nói sớm để tao ra bến xe đón!”

“À đâu,” tôi nói, “nay em không bắt xe. Em đi nhờ một ông bác.”

“Thế đi được những đâu rồi?”

“Mới quanh trường thôi anh.”

Sau vài giây im lặng, anh hỏi thêm:

“Mày ngành gì ấy nhỉ?”

“Kinh tế luật ạ.”

Chúng tôi tạt vào căng tin mua hai chai nước. Anh dẫn tôi đi xem tất cả các khu, từ sân bóng đá, bóng rổ, cầu lông đến sân bóng chuyền, nơi tôi bắt gặp một người con gái rất cao, đôi chân rám nắng dài miên man. Cô đeo một miếng đệm ở đầu gối, đang lùi về sau mấy bước và vụt lên nhoài người đập bóng. Như thể quả bóng đã đập trúng đâu đó trong tôi. Bằng một giọng rè rè, anh Hiếu bắt đầu tiết lộ cho tôi về đời sống đại học, về những thú vui đang chờ đón được khám phá, về những thứ cũ người nhưng mới ta, chưa khi nào thôi cám dỗ đám loắt choắt mới đặt chân lên thị thành. Sau một hồi, anh than rằng cứ đi bộ như này thì chán chết, phải kiếm một cái gì đó chơi tạm mới được. Rồi anh rủ tôi đi chơi bi-da, và khi tôi toan từ chối vì mình chơi rất kém, thì anh xua tay nói:

“Bây giờ thì thế thôi. Anh cũng mới chơi mà. Thôi, tập nhiều khắc quen, đời đại học chẳng lẽ cứ ru rú trong phòng trọ mãi. Phải đi đây đi đó chứ. Rồi sắp tới mày đi học, bạn bè nó rủ đi thì còn biết ti tí mà đánh với đấm. Con gái giờ nó cũng chơi đầy ra, mình con trai việc gì mà phải ngại.”

Và chúng tôi quay đầu trở lại.

Quán bida anh Hiếu dẫn tôi vào là một quán tồi tàn, hay như người ta thường gọi là “quán cỏ”. Một căn phòng trải thảm dạ nhem nhuốc, rách lỗ chỗ, hàng cơ đựng trong các tủ kính gắn tường, bên dưới tấm biển đề: “GẬY THUÊ 30K/GIỜ.” Anh Hiếu kiếm cho tôi một cây cơ ngọn mộc đã bôi lơ sẵn và chúng tôi bắt đầu chơi.

Quả thực là tôi không biết chơi. Hồi cấp ba tôi từng bám gót vài cậu bạn và được chỉ dạy chút út về cách điều cái, nhưng theo thời gian mọi kiến thức lượm lặt được đã trôi tuột. Trái lại, anh Hiếu vẫn đinh ninh rằng tôi giấu nghề, khi thấy tôi may mắn ăn được vài điểm. Anh khen tôi ra ngọn đẹp đấy và dẹp bỏ vẻ mặt lơ đãng, anh nghiêm nghị đánh. Anh luôn ăn gần hết các bi trước tôi nhưng luôn chừa lại bi số tám, trầy trật mãi không ăn được, rồi tôi lần lượt xử các bi kia và chiến thắng. Những màn lội ngược dòng thường tâng bốc lòng tự mãn và thú chinh phục ở người con trai. Tôi hăng lên.

Ở bàn bên, chốc chốc lại thấy vài cậu sinh viên bôi lơ đầy mặt và chui qua gầm bàn mỗi khi thua cuộc. Thấy thế, anh Hiếu gạ tôi chơi bài ăn tiền, mỗi điểm tính ăn ba nghìn đồng, cùng một vài luật khác mà tôi không nhớ rõ. Anh nói chắc nịch rằng phải bồi thêm tí tiền nó mới “say” được, còn đánh suông thì chẳng khác nào uống nước lã.

Lúc ấy tôi nào có kiêng dè gì, không khác nào một chú ngựa non háu đá, nên tôi chấp nhận ngay. Vì thời gian có hạn, chúng tôi quyết định chỉ chơi chạm bảy. Tôi thắng hai ván đầu, cảm thấy tràn trề hưng phấn và các động tác dường như mượt mà hơn. Mỗi lúc quả bida rơi xuống lỗ, tôi thoả thích và hơi sững sờ, hình ảnh về cô gái đập bóng chuyền ban nãy thoáng qua trí óc tôi. Vài lần, tôi chọc gậy mạnh khiến viên bi bay ra khỏi thành bàn, rồi mỗi khi nhìn Hiếu lượn vòng về bàn để lật bảng tỷ số, tôi thấy cay cú khôn tả. Tôi đâm cáu bẳn và trách cứ thằng nhân viên đã xếp bi không khít. Thời gian trôi qua nhanh. Tôi vẫn mải miết chơi và đặt tiền cược lên rất cao. Lúc tỷ số đang sáu đều thì bác Thôn bất chợt gọi điện. Liền đó, anh Hiếu giơ tay ra hiệu dừng lại và cho biết tôi đã thua hơn năm trăm ngàn. Anh ta tháo găng và chờ đợi tôi trả tiền. Tôi cố tỏ ra dửng dưng dù trong lòng đang uất nghẹn, vừa cay cú vừa nơm nớp lo sợ. Vơ vội chiếc mũ lưỡi trai, tôi lúng túng xin lỗi anh ta vì tiền bạc đã gửi ở chỗ ông bác cả.

Anh ta vỗ vai tôi một cách thân tình:

“Thoải mái đi, hôm khác trả anh cũng được. Anh em mình thì lo gì!”

Nói xong, Hiếu bước trước ra quầy lễ tân trả tiền. Tôi xin phép được chạy về trước và vừa đi vừa nguyền rủa cái tính sĩ diện ở mình.

Tối hôm ấy mọi chuyện trôi qua bình thường. Nhà bà chị của bác Thôn nằm ở ngoại thành, khi chúng tôi tới nơi thì cơm nước đã bày biện xong cả, chỉ việc ngồi vào và đánh chén. Bà chủ trạc sáu mươi tuổi, người tròn lẳn, gương mặt phúc hậu, liên tục thúc mọi người ăn nhiều lên. Chúng tôi tống đầy bụng nào gà luộc, nào miến, nào thịt bò sốt vang, thêm cả một ít rượu vang mà ông chồng của bà bảo rằng nhấp ti tí thì không sao đâu. Tầm mười giờ tối, bác Thôn trải ba tấm thảm trên sàn nhà và dù hai bố con nhà bác đua nhau ngáy, tôi vừa nằm xuống đã ngủ thiếp đi.

Sáng hôm sau tôi tỉnh dậy muộn, đầu nhức như búa bổ, nhưng không dám than vãn vì sợ bị chê trách đã uống rượu. Hai bố con nhà Sơn vẫn ngáy o o. Tôi lẹ làng trở dậy, đánh răng qua quýt rồi xuống dưới lầu, nơi bà chủ nhà đang uống nước chè một mình. Bà múc cho tôi một bát thịt bò hầm hâm lại từ hôm qua và cắt cho tôi hai khoanh bánh mì, đoạn ngồi xuống trở lại và hỏi han tôi vài câu. Tôi mệt mỏi nên chỉ ậm ừ cho qua chuyện.

Vừa lúc ấy, chiếc điện thoại trên bàn rung lên ba hồi. Tôi mở ra và thấy dòng thông báo:

“Ê!

Tiền bida hôm qua anh trả hộ mày ấy, có trả anh hôm nay được không? Tổng là 535k nhé, nhưng chuyển anh 500k là được rồi.

Anh đang gấp lắm.”

Hồi ấy tôi còn trẻ, còn mang cái cốt cách trượng phu rởm đời, rằng tiền bạc chi cho những thứ ích lợi cho bản thân thì tôi luôn lần khân, trễ nải, nhưng riêng tiền nợ nần thì tôi sẽ thanh toán bằng hết, không muốn dây dưa, sợ phương hại đến thanh danh của mình, và sợ nhất là người ta nghĩ tôi không có tiền. Tôi trả lời ngay:

“Đợi chút, trưa em trả.”

Vài phút sau, bên kia nhắn lại:

“Ừ, thông cảm nhé, chuyển vào đây giúp anh.”

Anh ta gửi kèm một mã QR ngân hàng. Tôi cảm thấy bực bội như thể anh ta đang cố gắng bòn rút tiền của tôi vậy.

Giữa trưa, khi tôi nói với bác Thôn rằng tôi cần năm trăm ngàn thì bác bất ngờ lắm và xoay ra hỏi tôi đã làm gì mà cần từng ấy tiền.

“Làm gì mà tận năm trăm,” bác nói. “Mày mua những gì mà tốn thế hả cháu?”

“Cháu nợ tiền người ta,” tôi nói sau một hồi im lặng.

Bác nhìn tôi chằm chặp, mặt đanh lại.

“Nợ từ bao giờ?”

“Hôm qua… lúc chờ bác, cháu có đi chơi bida với bạn. Cháu để thua mất. Bác cho cháu vay ít tiền rồi về nhà cháu trả bác.”

“Mày cứ lằng nhằng. Có tờ năm trăm hôm qua bố mày đưa bác đây này…” bác nói giọng bực bội. “Những ngần ấy tiền, năm trăm chứ có phải ít đâu. Thôi, mày cầm lấy…”

“Cháu cần tiền tài khoản, bác ạ.”

“Thế thằng ấy nó không chịu lấy tiền mặt à?”

“À không… nó ở mãi trong nội thành nên giờ chỉ còn cách chuyển khoản thôi bác ạ.”

Bác Thôn không đáp mà lập tức bước ra ngoài. Vài phút sau, bác trở lại với cậu con trai. Anh Sơn nhìn tôi vẻ khinh thị, hai tay anh dùng dằng tỏ ý bất mãn.

“Đây, con chuyển cho em nó năm trăm nghìn vào tài khoản rồi bố đưa tiền mặt cho.”

“Mày đọc số tài khoản đi,” anh Sơn lạnh lùng nói.

“Em có mã đây,” tôi nói và chìa mã QR ra trước mặt anh ta.

Anh ta quét mã, chẳng cần biết tôi đã nhận được tiền chưa đã bỏ ra ngoài. Bác Thôn nhìn tôi, khẽ lắc đầu và đi ra theo.

Còn lại một mình, tôi nhớ lại cuộc đi chơi hôm qua và thấy đọng lại chỉ toàn là những viên bi sọc trơn đủ màu, những cây cơ có phần ngọn như lớp xi bóng loáng, rồi những cơ tôi đi hỏng khiến viên bi bật ra khỏi thành bàn lăn xuống sàn gạch kêu lộc cộc. Gương mặt khoái trá và cái thở dài đầy khoan khoái của Hiếu khi anh ta thắng ván cuối bỗng rõ mồn một trước mắt tôi.

Trên đường về, cả ba chúng tôi nói năng rất ít. Bầu không khí trong xe ngột ngạt kinh khủng. Rồi khi còn cách nhà khoảng ba mươi cây số, bác Thôn lựa lời nói khéo với tôi rằng chơi bời cá tiền như thế là không hay. Cái thú ấy chỉ dành cho bọn mạt hạng, bọn cầu bất cầu bơ và ăn chơi vô độ mà thôi, còn những người đàng hoàng, có ăn có học và biết quý trọng công sức lao động thì không ai làm thế cả.

“Phải biết chừng mực, biết suy nghĩ,” bác nói. “Bố mẹ ở quê làm ăn tích cóp, con cái cũng phải biết mình và cố gắng. Dẹp mấy cái trò ấy đi con nhé! Bác nói là nói cả cháu và Sơn, hai thằng sắp tới phải biết bảo ban nhau (chúng tôi sắp thành bạn cùng phòng). Mới tí tuổi mà đã cá cược là không hay đâu.”

Bác khẽ quay đầu để xem hai thằng chúng tôi có đang lắng nghe không. Im lặng một lát, bác nói tiếp, giọng đã hiền hoà hơn:

“Hôm qua bố mày đưa bác năm trăm, bác cũng cầm gọi là cho bố mày vui. Rút kinh nghiệm nhé! Còn vụ này thì thôi, bác sẽ coi như chưa xảy ra gì cả.”

Bấy giờ, Sơn, những tưởng vẫn ngủ gà ngủ gật suốt đường đi, bỗng ghé vào tai tôi và nói khẽ:

“Dốt lắm con ạ!”

Trước mặt, cao lộ trải ra bạt ngàn như một dải lụa màu xám tro. Bầu trời dần sa sầm lại và những hạt mưa quất tới tập vào ô cửa kính…

Bố mẹ bày một bữa thịnh soạn đón tôi về. Nhìn bộ mặt hớn hở vì vui sướng của ông bà, tôi chỉ biết cúi gằm mặt, nhớ lại những lời quở trách ban chiều của bác Thôn, cái tia nhìn hằn học của Sơn khi hạ cố chuyển tiền cho tôi và tin nhắn “Anh nhận được rồi nhé!” của Hiếu. Tôi lặng thinh hối hận và tin rằng sẽ không bao giờ gặp lại ông thầy “đời đại học” của mình nữa.