Một ngày hè nóng nực, ngoài cánh đồng, đằng sau mảnh vườn của một trang ấp cũ, một nghĩa địa bị bỏ quên từ lâu – những gò đất bao phủ những khóm hoa cao, những lùm cỏ dại và một nhà nguyện xây bằng đá đã đổ nát đứng đơn độc, tứ bề ken đặc hoa cỏ, cây tầm ma và cây hành tây. Đám trẻ con từ trong thôn ngồi xổm bên cạnh nhà nguyện, dán mắt vào một khung cửa sổ dài và hẹp nằm sát mặt đất. Ở đấy chẳng có gì mà nhìn, chỉ có một luồng gió lạnh ùa ra thôi. Lúc này đây ở khắp muôn nơi đều sáng sủa và nóng nực, nhưng trong đấy thì lại tối tăm và lạnh lẽo: trong những chiếc quan tài bằng sắt nằm lại những ông già bà già nào đó, và còn có cả một người đàn ông đã tự bắn mình. Mọi thứ đều quá ư thú vị và tuyệt vời: ở đây chúng ta có ánh nắng, có hoa, có cỏ, có ruồi, có ong vò vò và cả chuồn chuồn, chúng ta thoả sức vui chơi và chạy nhảy, dẫu phải ngồi xổm xuống như lũ nhóc kia thì cũng vừa sợ vừa vui, nhưng họ thì luôn nằm đó trong bóng tối, như lúc đêm hôm, trong những chiếc quan tài bằng sắt dày cộp và lạnh lẽo; các ông các bà thì đều già cả rồi, nhưng người thanh niên kia thì vẫn còn trẻ…

“Nhưng tại sao anh ta lại tự bắn mình?”

“Anh ta yêu quá sâu đậm, và khi yêu quá sâu đậm, người ta luôn tự bắn mình…”

Trên bầu trời xanh thẳm như đại dương, có những đám mây trắng xinh đẹp nom tựa những ốc đảo, và làn gió ấm áp từ cánh đồng đưa lại hương thơm ngọt ngào của những thảm cỏ ngát hoa. Và mặt trời càng toả sáng rực rỡ và chói chang bao nhiêu, luồng gió từ trong bóng tối, từ khung cửa sổ kia càng lạnh lẽo bấy nhiêu.

THÀNH LONG dịch