---

---

Vào đêm muộn, dưới ánh trăng, anh đang dạo bước dọc theo đại lộ Tserskoy còn nàng thì đang ngược chiều tiến lại phía anh, với đôi bàn tay giấu trong một chiếc bao tay nhỏ, mái đầu khẽ gật gù dưới chiếc mũ lông cừu tròn đội hơi lệch sang bên, và miệng ngân nga điệu gì đó. Đến gần anh, nàng dừng lại: 

“Ông có muốn vui vẻ với em không?” 

Anh quét mắt nhìn nàng một lượt: vóc người nhỏ nhắn, mũi hênh hếch, đôi gò má hơi rộng, cặp mắt long lanh giữa đêm tối nhá nhem, một nụ cười xinh xắn, rụt rè, giọng nói nhỏ nhẹ, trong trẻo giữa bầu không khí tĩnh lặng, sương giá… 

“Sao lại không nhỉ? Rất sẵn lòng.” 

“Thế ông tính trả em bao nhiêu?”

“Một rúp cho tình yêu, một rúp cho tiền tiêu vặt.” 

Nàng ra chiều suy tính. 

“Ông sống xa đây không? Nếu gần thì em sẽ tới, em có thể tranh thủ đi dạo thêm chút nữa sau khi chia tay ông.” 

“Gần đây không ấy mà. Ở ngay trên phố Tserskaya, quán trọ Madrid.” 

“A, chỗ đấy thì em biết! Em tới đó ít phải chục lần rồi. Có một tay cờ bạc bịp từng đưa em tới đấy. Một gã do Thái nhưng tốt bụng vô cùng.”

“Tôi đây cũng tốt bụng mà.” 

“Em cho là vậy. Ông dễ mến lắm, vừa trông thấy ông là em đã kết ông rồi…” 

“Vậy ta đi thôi chứ.” 

Trên đường đi, anh liên tục đưa mắt nhìn nàng – một cô gái ngọt ngào đến lạ thường – và bắt đầu hỏi chuyện: 

“Sao cô lại độc có một mình thế?” 

“Em không một mình đâu, ba người chúng em luôn đi cùng nhau: em, Mur với lại Anelya. Chúng em sống cùng nhau luôn. Ngặt cái hôm nay là thứ Bảy nên họ bị mấy tay nhân viên bán hàng đón đi cả rồi. Thế mà suốt tối nay chẳng ai thèm gọi em cả. Em không hay được để ý lắm đâu, đàn ông họ khoái mấy cô đẫy đà cơ, không thì họ cũng ưa mấy cô như chị Anelya. Chị ấy có thể gầy thật đấy, nhưng chị ấy cao ráo và dạn dĩ. Nốc rượu như hũ chìm và có thể ca hát như một ả Gypsy. Chị ấy và Mur chẳng ưa gì đám đàn ông đâu, hai người họ yêu nhau say đắm đến nỗi em chẳng biết diễn tả ra sao nữa, họ sống với nhau cứ như vợ chồng vậy…” 

“Được rồi, được rồi… Mur… Thế còn tên cô là gì? Đừng nói dối đấy nhé, đừng có mà bịa ra cái tên nào đấy.” 

“Em tên Nina.” 

“Đấy, tôi vừa bảo cô thế nào. Cô hãy nói thật đi.” 

“Thôi được rồi, tên em là Polya.” 

“Chắc cô ra đứng đường chưa lâu lắm đâu nhỉ?” 

“Lâu rồi ông ạ, từ tận mùa xuân cơ. Nhưng tại sao ông cứ hỏi em mãi thế! Tốt hơn hết là ông đưa em một điếu thuốc đi. Hẳn là ông có loại thuốc lá ngon lắm, cứ trông áo choàng và mũ ông kìa!” 

“Tôi sẽ đưa khi ta tới nơi. Hút thuốc ngoài trời lạnh không tốt cho cô đâu.” 

“Vâng, tuỳ ông thôi, nhưng bọn em vẫn hút thuốc ngoài trời lạnh suốt mà chẳng hề hấn gì. Nhưng giờ thì khốn cho Anelya rồi, chị ấy đã dính lao… Mà sao ông cạo râu nhẵn nhụi thế? Anh ấy cũng mày râu nhẵn nhụi y chang ông vậy…” 

“Cô vẫn còn tơ tưởng về tay bịp đó à? Hẳn là hình bóng gã đã ghim chặt vào trí nhớ của cô rồi!” 

“Thậm chí em vẫn thường nhớ tới anh ta luôn. Anh ta cũng bị lao, nhưng hút thuốc thì thôi rồi. Cặp mắt sáng rực, môi khô không khốc, ngực thì lép kẹp, má tóp cả lại, mặt mũi tối sầm…” 

“Và cổ tay thì toàn lông với lá, xấu xí…” 

“Phải đấy, phải đấy! Ôi, mà ông biết anh ấy ạ?” 

“Ô hay, làm sao mà tôi biết gã cho được?” 

“Thế rồi anh ấy đi Kiev. Em ra tiễn anh ấy ở nhà ga Bryansk, còn anh ấy không biết là em sẽ đến. Em đến nơi thì tàu đã rục rịch lăn bánh rồi. Em liền chạy bổ theo các toa còn anh ấy thì chỉ ngó đầu ra ngoài cửa sổ, anh ấy trông thấy em và bắt đầu vẫy tay, hét lên rằng anh ấy sẽ sớm quay về và mang cho em chút hoa quả sấy khô xắt nhỏ từ vùng Kiev.” 

“Và gã vẫn chưa quay lại à?” 

“Chưa ạ, chắc anh ấy bị tóm rồi cũng nên.” 

“Thế do đâu mà cô phát hiện ra gã là một tên cờ bạc bịp?” 

“Anh ấy tự khai ấy chứ. Anh ấy nốc cả đống rượu vang bồ đào, đâm ra sầu não rồi kể em nghe. Tôi là một tên cờ bạc bịp, anh ấy nói, không khác phường trộm cướp là bao, nhưng tôi biết làm sao được, tôi cũng phải kiếm cái bỏ mồm mà cầm cự qua ngày… Còn ông đây chắc là một diễn viên đấy nhỉ?” 

“Đại loại thế. Đây, đến nơi rồi đây…” 

Sau cánh cửa ra vào có một ngọn đèn nhỏ toả sáng phía trên quầy lễ tân, nhưng chẳng có ai ở đó. Trên tấm bảng gắn tường có treo những chiếc chìa khoá phòng. Khi anh lấy chiếc chìa khoá của mình, nàng thì thầm: 

“Ai lại để chìa khoá ở đó bao giờ? Bọn chúng sẽ xoáy của ông mất!” 

Anh nhìn sang nàng, càng lúc càng trở nên phấn chấn hơn: 

“Nếu chúng dám xoáy của tôi, chúng sẽ phải đi đày ở Siberia ráo. Nhưng mà xem em có gương mặt nhỏ nhắn đáng yêu chưa kìa!” 

Nàng ngượng nghịu: 

“Ông cứ chọc em mãi… Lạy Chúa, mình nhanh lên đi, rốt cuộc đưa người về nhà vào lúc khuya khoắt thế này là không được, phải không ông?…” 

“Không sao đâu, đừng sợ, tôi sẽ giấu em dưới gầm giường. Mà em bao nhiêu tuổi rồi? Mười tám à?” 

“Ông tài thật đấy! Gì cũng biết! Ngót mười tám ạ!”

Hai người đi lên một cầu thang dốc, bước qua một tấm thảm sờn cũ và rẽ vào một hành lang hẹp được rọi sáng yếu ớt và rất ngột ngạt; anh dừng lại và tra chìa vào ổ; còn nàng thì kiễng chân lên xem đó là phòng số mấy: 

“Số năm! Anh ấy ở phòng số mười lăm trên tầng hai cơ…” 

“Nếu em còn thốt ra thêm một từ nữa về thằng cha kia thì tôi sẽ giết em đấy.”

Đôi môi nàng thoáng chau lại thành một nụ cười đắc chí và, khẽ lắc lư người, nàng vừa bước vào hành lang của căn phòng rực sáng ánh đèn vừa vừa cởi cúc chiếc áo khoác nhỏ với phần cổ bằng lông cừu: 

“Ông quên chưa tắt đèn kìa…” 

“Cứ để đấy. Khăn tay của em đâu rồi?” 

“Ông cần khăn tay làm gì?” 

“Mặt em đỏ bừng lên rồi, nhưng mũi em thì vẫn lạnh buốt kia kìa…”

Nàng hiểu ý, vội lấy cuộn khăn tay nhỏ từ trong bao tay ra và lau mặt. Anh hôn lên đôi gò má lạnh ngắt của nàng và xoa xoa chúng đôi chút. Nàng cởi mũ, vung nhẹ mái tóc, đứng thẳng người dậy và bắt đầu tháo chiếc giày đi tuyết ở một bên chân. Chiếc giày không chịu tuột ra và, gần như ngã nhào vì gắng sức, nàng bám chặt lấy vai anh rồi bật cười lanh lảnh: 

“Ôi trời, suýt thì em ngã lộn cổ!” 

Anh cởi chiếc áo khoác che phủ tấm váy đen nhỏ của nàng, tấm váy phảng phất mùi vải vóc và mùi thân thể ấm áp của nàng, và anh nhẹ nhàng đẩy nàng vào trong phòng, hướng về phía chiếc ghế dài: 

“Ngồi xuống đây và đưa chân cho tôi.” 

“Không, không, để em tự làm lấy…” 

“Tôi bảo em ngồi xuống.” 

Nàng ngồi xuống và duỗi chân phải ra. Anh khuỵu một gối xuống và đặt chân nàng lên đầu gối còn lại, trong khi nàng bẽn lẽn kéo vạt váy xuống nhằm che đi đôi tất đen: 

“Anh đúng thật là ra dáng một đấng nam nhi! Mấy đôi giày này chật kinh khủng ấy…” 

“Khẽ nào.” 

Và nhanh chóng cởi bỏ đôi giày đi tuyết, từng chiếc một, cùng với đôi giày của nàng, anh hất gấu váy khỏi chân nàng, đặt một nụ hôn nồng nàn lên phần da thịt trần trụi phía trên đầu gối, rồi đứng dậy, mặt đỏ bừng: 

“Nghe này, tôi cũng muốn khao em chút rượu bồ đào trước đã, nhưng tôi không thể, nên ta có thể nhâm nhi sau đó.” 

“Sao lại không thể?” nàng đứng trên thảm hỏi, trên chân không có gì ngoài đôi tất mỏng, trông nhỏ nhắn đến mức chạnh lòng. 

“Ngốc thế chứ lại! Tôi không chờ được – em hiểu chứ?” 

“Vậy em cởi đồ nhé?’ 

“Không, cứ để nguyên đấy.” 

Và quay mặt đi, anh đi ra cửa sổ rồi vội vàng châm một điếu thuốc. Phía sau khung cửa kính hai lớp đã đóng băng ở phần dưới, những ngọn đèn đường toả một vồng sáng nhợt nhạt dưới ánh trăng, và tiếng chuông trên cổ những con ngựa xám vang lên lanh lảnh khi chúng lao vụt qua trên phố Tverskaya. Một phút sau nàng gọi: 

“Em nằm xuống rồi đây.” 

Anh tắt điện và cởi đồ một cách qua loa, cập rập chui vào chăn với nàng. Toàn thân run lên, nàng nép chặt vào người anh và thì thào với tiếng cười khúc khích hạnh phúc: 

“Chỉ xin ông đừng có hôn vào cổ em, không thì em sẽ hét toáng lên cho cả toà nhà nghe thấy mất, em dễ nhột kinh khủng ấy…”

Khoảng một tiếng sau nàng đã nhanh chóng ngủ vùi. Nằm cạnh nàng, anh nhìn chăm chăm vào màn đêm tôi tối hoà lẫn với ánh sáng mờ ảo từ ngoài phố hắt vào, suy nghĩ miên man trong nỗi choáng ngợp không lời giải đáp: thế quái nào mà nàng có thể biến mất đi đâu đó khi trời sáng? Mà đi đâu? Nàng sống với những ả điếm tồi tệ trên một tiệm giặt ủi nào đó, tối tối nàng theo chân chúng ra đường như thể đi đến văn phòng, ngủ với những thằng cha đáng tởm hoặc đại loại thế để kiếm được hai rúp rưỡi – và cái sự vô tư ấu trĩ, cái ngờ nghệch hồn nhiên thơ trẻ ấy! Chắc mình sẽ cũng “hét toáng lên cho cả toà nhà nghe thấy mất”, vì lòng thương xót, khi nàng sửa soạn rời đi vào ngày mai… 

“Polya”, anh gọi, ngồi dậy và chạm vào bờ vai trần của nàng. 

Nàng hoảng hốt choàng tỉnh: 

“Ôi! Xin hãy tha thứ cho em, em không may ngủ quên mất… Liền ngay đây, ngay đây ạ…” 

“Ngay đây cái gì?” 

“Em sẽ dậy và mặc đồ ngay đây…” 

“Không, không, hãy ăn bữa nhẹ đã. Từ giờ đến sáng anh sẽ không để em phải đi đâu hết.” 

“Thế là thế nào, ý anh là sao! Còn đám cảnh sát thì anh tính sao?” 

“Toàn chuyện vớ vẩn. Và rượu Madeira của anh không hề kém cạnh thứ rượu vang bồ đào của tay bịp kia đâu.” 

“Sao anh cứ đem hắn ra mà trách móc em mãi thế?” 

Đột nhiên anh bật điện lên, áng sáng chòi loà rọi thẳng vào mắt nàng khiến nàng phải vùi đầu xuống gối. Anh kéo tấm chăn ra khỏi người nàng và bắt đầu hôn lên gáy nàng, còn nàng thì liên tục khua chân trong niềm thích thú: 

“Ôi trời, anh làm em nhột!” 

Anh lấy từ bậu cửa sổ một túi giấy đựng táo và một chai rượu Madeira của miền Crimea, lấy hai chiếc ly từ chỗ bồn rửa mặt, ngồi lại xuống giường và nói:

“Của em đây. Ăn uống đi, không thì anh sẽ giết em đấy.” 

Nàng cắn một miếng táo to và bắt đầu nhai, tráng miệng bằng một ngụm rượu Madeira và lý sự: 

“Này, anh nghĩ sao? Không chừng có kẻ sẽ giết em thật đấy. Anh đến một nơi có trời mới biết ở đâu với một kẻ có trời mới biết là ai, và gã ta có thể say xỉn hoặc không thì cũng giở thói điên khùng, gã lao vào anh và bóp cổ anh, hoặc dùng dao đâm anh một nhát… Mà trong phòng anh ấm thật đấy! Anh để trần như kia mà vẫn ấm. Thế ra đây là rượu Madeira à? Em thích rượu này lắm! Sao anh có thể so sánh nó với rượu vang bồ đào cơ chứ – loại đó lúc nào cũng sặc mùi nút bần.” 

“Ồ, không phải lúc nào cũng vậy đâu.” 

“Không, thật đấy, nó có mùi đó, ngay cả khi anh trả hai rúp cho một chai, nó vẫn nặc mùi như nhau cả.”

“Thôi được rồi, để anh rót em thêm chút nữa. Chúng ta cạn ly, uống và hôn nhau nào. Trăm phần trăm nhé, trăm phần trăm.” 

Nàng uống, và vì quá vội nên nàng bị sặc và bắt đầu ho, và, vừa cười sặc sụa, nàng vừa ngả đầu lên ngực anh. Anh nâng đầu nàng lên và hôn vào đôi môi chúm chím ẩm ướt đang mím chặt của nàng. 

“Vậy em sẽ ra ga tiễn anh chứ?” 

Nàng ngạc nhiên há miệng: 

“Anh cũng đi xa sao? Đi đâu ạ? Khi nào thì anh đi?” 

“Đến Petersburg. Nhưng giờ thì chưa phải lúc.” 

“Ôi, tạ ơn Chúa! Từ giờ em sẽ chỉ đến với anh thôi. Anh có muốn thế không anh?” 

“Anh muốn chứ. Chỉ với một mình anh thôi. Em nghe rõ chứ?” 

“Em sẽ không đi với ai cả, dù bao nhiêu tiền cũng không.” 

“Đúng thế! Còn bây giờ thì ngủ thôi em.” 

“Em cần đi giải quyết một lát…” 

“Đây, trong tủ đầu giường ấy.” 

“Phô thân thế này em xấu hổ lắm. Anh tắt đèn một lát đi…” 

“Anh sẽ tắt hẳn luôn. Đã quá hai giờ đêm rồi.” 

Nàng lại gối đầu lên cánh tay anh trên giường, nép sát vào người anh – nhưng bây giờ thì lặng lẽ, âu yếm – và anh bắt đầu nói: 

“Ngày mai em và anh sẽ đi ăn trưa cùng nhau…”

Nàng ngóc đầu dậy đầy sôi nổi: 

“Đi đâu ạ? Em từng đến nhà hàng Toà Tháp một lần, nó nằm quá Khải Hoàn Môn, giá rẻ như thể cho không ấy, còn khẩu phần họ dọn ra thì không tài nào ăn hết cho nổi!” 

“Ừ, để anh xem mình đi đâu được. Sau đó em phải về nhà để mấy cô bạn khốn kiếp của em khỏi nghĩ là em đã bị phanh thây ở đâu đó – thêm nữa anh cũng bấn chút việc – nhưng bảy giờ hãy trở lại đây với anh. Chúng ta sẽ đi ăn tối ở nhà hàng Patrikeyev, em sẽ thích nơi đó cho xem – ở đó có kèn organ, có ban nhạc balalaika…”

“Và sau đó thì tới rạp Eldorado, được không anh? Ở đó đang chiếu một bộ phim tuyệt vời, Cái xác bỏ trốn.”

“Tuyệt vời. Nhưng bây giờ mình phải ngủ thôi.” 

“Ngay đây, ngay đây ạ… À mà khoan, Mur không phải một ả khốn kiếp đâu, cô ấy cũng bất hạnh. Hẳn là em đi đời nhà ma rồi nếu không có cô ấy.”

“Là như nào?” 

“Cô ấy là em họ của bố em.” 

“Thì sao?” 

“Bố em là thợ móc toa tàu tại ga chở hàng ở Serpukhov, ngực ông bị giập nát do bị kẹp giữa hai thanh cản xung trên đó, còn mẹ em thì mất khi em vẫn nhỏ lắm, nên chỉ còn mình em trơ trọi trên đời, và em đến tìm cô ấy ở Moscow – nhưng hoá ra cô ấy đã thôi làm hầu phòng ở mấy khu nhà trọ từ lâu rồi. Em mò được địa chỉ của cô ấy tại phòng đăng ký lưu trú, và em đem theo giỏ rồi bắt xe ngựa đến tìm cô ấy ở chợ Smolensk. Em thấy cô ấy đang sống cùng với chị Anelya và tối tối em thường đi cùng cô ấy ra các đại lộ… Vậy là cô ấy cho em ở lại cùng, rồi rủ rê em cũng ra ngoài đi khách…”

“Vậy mà em bảo em sẽ đi đời nhà ma nếu không có cô ta.” 

“Nhưng em biết đi đâu một thân một mình giữa cái đất Moscow này? Dĩ nhiên là cô ấy đã làm hỏng đời em, nhưng cô ấy nào có muốn điều xấu cho em đâu? Mà có nói cũng chẳng được gì. Biết đâu nhờ Chúa mà em sẽ tìm được một chân hầu phòng trong một nhà trọ nào đấy, duy có điều em chắc chắn sẽ không bỏ việc đâu, và chắc chắn em sẽ không để ai đụng vào người mình nữa, riêng tiền boa là đủ với em rồi, và bao trọn gói nữa chứ. Giá mà được làm việc ở đây, trong cái nhà trọ Madrid của anh thì tốt biết mấy! Được thế thì còn gì bằng!” 

“Anh sẽ suy tính chuyện đó. Có khi anh sẽ thu xếp được cho em một công việc kiểu vậy ở đâu đó.”

“Nếu thế thì em xin cúi lạy dưới chân anh.”

“Nhằm biến câu chuyện điền viên này trở nên trọn vẹn tuyệt đối…”

“Sao cơ anh?” 

“À không, không có gì đâu, anh nói mớ ấy mà… Ngủ đi em.” 

“Em ngủ giờ đây, ngay đây ạ. Em chỉ vừa vô tình nghĩ vẩn vơ đôi chút…”

Tháng 4 năm 1944 

THÀNH LONG dịch